Μετά από έξι πετυχημένες διοργανώσεις και τα αντίστοιχα βήματα μπροστά που αυτές έφεραν για το Φεστιβάλ, το 2016 επεφύλασσε το μεγαλύτερο βήμα όλων. Χάρη στην ευγενική υποστήριξη των χορηγών μας, το μεγαλύτερό μας όνειρο έγινε επιτέλους πραγματικότητα: για πρώτη φορά το Ethnofest μετακόμισε σε κινηματογράφο, εξασφαλίζοντας έτσι άριστες συνθήκες προβολής και τον ιδανικό χώρο φιλοξενίας των συναντήσεων που δίνουν στο Φεστιβάλ την ταυτότητά του. Ταυτόχρονα, ήταν και η πρώτη χρονιά που οι ταινίες είχαν ελληνικούς υποτίτλους, κάτι που διεύρυνε ακόμη περισσότερο το κοινό μας και το ηλικιακό φάσμα των θεατών, ενώ είχαμε τη χαρά να υποδεχθούμε στην Αθήνα αρκετούς από τους δημιουργούς των ταινιών, οι οποίοι συζήτησαν τις δουλειές τους με τους θεατές.

Από τις 23 ως τις 27 Νοεμβρίου, ο κινηματογράφος Άστορ φιλοξένησε τις περισσότερες από 50 ταινίες του προγράμματος, προσφέροντας μια πανοραμική εικόνα της πρόσφατης παγκόσμιας παραγωγής στον χώρο
του εθνογραφικού κινηματογράφου και ανοίγοντας παράθυρα με εξαιρετικά ενδιαφέρουσα θέα στον κόσμο. Ταινίες από την Αμερική, τη Ρωσία, τη Βραζιλία αλλά και από τη Γαλλία, το Τατζικιστάν, την Κύπρο, την Τουρκία
και φυσικά την Ελλάδα, κατέγραψαν και ανέλυσαν θέματα που αφορούν την βιωμένη πραγματικότητα ανθρώπων και ομάδων από ολόκληρο τον πλανήτη. Όλες αυτές και πολλές περισσότερες ιστορίες ενός κόσμου
που αλλάζει ξεδιπλώθηκαν στο πανί με τον μοναδικό τρόπο που μόνο η οπτική ανθρωπολογία μπορεί να διηγηθεί.
Στο διευρυμένο πλαίσιο των εκπαιδευτικών του δράσεων και της σταθερής συνεργασίας του με τη Διεύθυνση Νεώτερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού, το Ethnofest φιλοξένησε επίσης για πρώτη φορά πρωινές προβολές για σχολικές ομάδες μαθητών δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου. Κύριος στόχος της δράσης των δύο φορέων ήταν η εξοικείωση των μαθητών τόσο με το εθνογραφικό ντοκιμαντέρ ως νέο πεδίο προσέγγισης της γνώσης, όσο και με τα άυλα πολιτιστικά αγαθά που αποτελούν μαρτυρίες του παραδοσιακού, λαϊκού και λόγιου πολιτισμού.
Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ εντάχθηκαν επίσης δυο εξαιρετικά ενδιαφέροντα masterclasses, της διάσημης ανθρωπολόγου και κινηματογραφίστριας Anna Grimshaw, συγγραφέα μεταξύ άλλων των «The Ethnographer’s Eye» και «Ο Κινηματογράφος της Παρατήρησης» και της σκηνοθέτιδος και ακαδημαϊκού Alexandra Tilman, καλεσμένης του Γαλλικού Ινστιτούτου της Ελλάδας.
Περίοπτη θέση στο φετινό πρόγραμμα είχε και η επετειακή προβολή της ταινίας του Robert Gardner “Forest of Bliss”, 30 χρόνια μετά την δημιουργία της, ενώ στο πλαίσιο της ειδικής θεματικής ενότητας ο ανθρωπολόγος Παυσανίας Καραθανάσης και η μουσειολόγος – παιδαγωγός Δέσπω Πασιά επιμελήθηκαν μια σειρά προβολών και εκδηλώσεων υπό τον γενικό τίτλο «Στην Κύπρο με την κινηματογραφική κάμερα» και με την υποστήριξη του Μορφωτικού Γραφείου της Κυπριακής Πρεσβείας – Σπίτι της Κύπρου.
Το δεύτερο αφιέρωμα με τίτλο «Εθνογραφικές προσεγγίσεις των κοινωνικών ρόλων του φύλου» πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με φοιτητές του Εργαστηρίου Σπουδών Φύλου του Παντείου Πανεπιστημίου και εξέτασε θεματικές όπως η έμφυλη κοινωνικοποίηση, ο αγώνας για ίσα δικαιώματα και η ανατροπή των στερεοτύπων σε διάφορες όψεις της κοινωνικής ζωής και διαφορετικές χώρες του κόσμου.
Οι γεμάτες αίθουσες, οι ζωηρές συζητήσεις, η συνάντηση με θαμώνες του Φεστιβάλ αλλά και νέους φίλους, η διεύρυνση της ομάδας και η αποδοχή του Φεστιβάλ από τον ανθρωπολογικό, και όχι μόνο, κόσμο μάς δίνουν την δύναμη να συνεχίσουμε τα σχέδιά μας για ένα Φεστιβάλ που θα μείνει ένα σημαντικό σημείο στον πολιτιστικό χάρτη της Αθήνας και της Ελλάδας. Ραντεβού του χρόνου!

Επιλογή ταινιών που δημιουργήθηκαν από φοιτητές/ριες του θερινού σχολείου οπτικής εθνογραφίας (Summer School) που συνδιοργανώνεται από το Ethnofest και το Oλλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών (ΝΙΑ).

H Διεύθυνση Νεώτερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, με ιδιαίτερη χαρά συνεργάζεται για δεύτερη χρονιά με το Ethnofest, έναν αναγνωρισμένο πλέον ετήσιο θεσμό που δίνει τη δυνατότητα προβολής της εγχώριας αλλά και της διεθνούς παραγωγής εθνογραφικών ντοκιμαντέρ.

Η Υπηρεσία μας, που είναι αρμόδια για την εφαρμογή της Σύμβασης για την Προστασία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO (2003), επιδιώκει την ανάληψη πρωτοβουλιών και την υλοποίηση δράσεων με σκοπό την ευαισθητοποίηση των πολιτών και πρωτίστως των νέων όσον αφορά την άυλη πολιτιστική κληρονομιά ως συστατικό στοιχείο της πολιτισμικής ταυτότητας και της συλλογικής αυτογνωσίας της ελληνικής κοινωνίας. Γι’ αυτόν τον λόγο, όχι μόνο καλωσορίζουμε αλλά και ενθαρρύνουμε ενεργά τον δημοκρατικό και ισότιμο διάλογο με τις ίδιες τις κοινότητες φορέων της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Το εθνογραφικό ντοκιμαντέρ, ως μέσο διατύπωσης του ανθρωπολογικού λόγου που αξιοποιεί τη δύναμη της κινούμενης εικόνας, μπορεί να αποτελέσει την κατάλληλη αφορμή όχι μόνο για να έρθουμε σε επαφή με τη διαφορετική πολιτισμική εμπειρία, αλλά και για να δούμε στον καθρέφτη ‒ή καλύτερα στην οθόνη!‒ τον ίδιο μας τον εαυτό.

Παράλληλα, επιδιώκουμε να διευρύνουμε τον επιστημονικό διάλογο σχετικά με τη διαχείριση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία από όλες τις απόψεις. Στο πλαίσιο αυτό, το φετινό αφιέρωμα του Ethnofest στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά έχει επιμεληθεί η κοινωνική ανθρωπολόγος Αθηνά Πεγκλίδου, η οποία με προθυμία αποδέχτηκε την πρόσκληση που της απευθύναμε. Την ευχαριστούμε πολύ.

Φέτος για πρώτη φορά η συνεργασία μας με το Ethnofest περιλαμβάνει και μια πιλοτική εκπαιδευτική δράση, τις προβολές επιλεγμένων εθνογραφικών ντοκιμαντέρ σε μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (24 και 25 Νοεμβρίου 2016). Η υλοποίηση της ιδέας αποτελεί για όλους εμάς που εργαζόμαστε στη Διεύθυνση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού μια ενδιαφέρουσα πρόκληση, καθώς θεωρούμε ότι η διασύνδεση του εθνογραφικού ντοκιμαντέρ με την εκπαίδευση έχει ιδιαίτερη αξία και πολλαπλασιαστικά οφέλη. Φιλοδοξία μας είναι να αξιοποιηθεί το εθνογραφικό ντοκιμαντέρ στην εκπαιδευτική πράξη ως εργαλείο γνωριμίας και εξοικείωσης των μαθητών με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, διεύρυνσης της αισθητικής τους παιδείας και όξυνσης της συνείδησής τους ως ενεργών πολιτών. Η κινούμενη εικόνα, με την οποία είναι τόσο πολύ εξοικειωμένα τα παιδιά μας, μπορεί επίσης να συμβάλει καθοριστικά στη γνωριμία τους με διαφορετικές πολιτισμικές εμπειρίες, να τους αποκαλύψει έναν νέο τρόπο προσέγγισης της γνώσης και ερμηνείας του κόσμου. Γι’ αυτόν τον λόγο στηρίζουμε και προωθούμε δράσεις και συνεργασίες που κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση, επιδιώκουμε τον γόνιμο διάλογο με την εκπαιδευτική κοινότητα και ελπίζουμε στην ενίσχυση ανάλογων εγχειρημάτων στο μέλλον. Ευχόμαστε στο Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας – Ethnofest καλή επιτυχία!

Βίλη Φωτοπούλου
Διευθύντρια Νεώτερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού


Η σχέση μεταξύ υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και εθνογραφικού φιλμ λειτούργησε μέσα από ένα εξαιρετικό quid pro quo, μια αμοιβαία ανταπόδοση. Οι μελετητές της (ιστορικοί, ανθρωπολόγοι, λαογράφοι, μουσειολόγοι) ζητούσαν από τους ειδικούς της εικόνας τη διαπίστευση μιας ορατής απόδειξης που θα μπορούσε να δώσει στο λόγο τους πραγματική υπόσταση. ενώ οι κινηματογραφιστές μέσω της ενασχόλησης τους με την πολιτισμική κληρονομιά αποκόμιζαν την εγκυρότητα μιας εθνικής ή παγκόσμιας αποστολής αλλά και έναν ιδιότοπο, μια καταστατική θέση και τα αντικείμενα της όρασης. Η συμπαιγνία αυτή πάνω στη σχέση ορατού και πραγματικού όρισε κι άλλες σχέσεις αποθέματος και αρχειοθέτησης, διαφύλαξης και μουσειοποίησης, αυθεντικότητας, μίμησης και απομίμησης και πολλαπλασίασε τις πρακτικές εν-τυπώσεων της πολιτισμικής πραγματικότητας και διαχείρισης της. Οι ταινίες που θα βρίσκονται στο επίκεντρο της Ενότητας «Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά» του Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας, «Unity Through Culture» (C.Suhr, T.Otto, 59min, 2011) και «Α Celebration of Origins» (E. Douglas Lewis, T. Asch, P. Asch, 45 min, 1992) ελπίζω να αποτελέσουν βάση συζήτησης και σκέψης για την πίστη στην αυτονομία των τελετουργικών πρακτικών και να δημιουργήσουν μια «δυσπιστία» ως προς τις συνθήκες παραγωγής και αναπαραγωγής τους.

Αθηνά Πεγκλίδου

Στην Κύπρο με την Κινηματογραφική Κάμερα

Η Κύπρος αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση γεωγραφικού, πολιτισμικού, πολιτικού και συν-κινησιακού χώρου. Ενός χώρου που συχνά τοποθετείται στα όρια της ‘Ανατολής’ και της ‘Δύσης’, της Μεσογείου και, σήμερα, της Ευρώπης, στον οποίο λόγω του μικρού του μεγέθους τα κοινωνικά δρώμενα αποκτούν πολλές φορές ιδιαίτερες εκφάνσεις και δυναμικές. Έχοντας αναπτύξει μια ιδιόμορφη σχέση με την Κύπρο, κυρίως μέσα από μια έντονη επαφή με την Ελληνοκυπριακή κοινότητα και μέσα από το Κυπριακό Πρόβλημα, η σύγχρονη Ελλάδα πολλές φορές αγνοεί τις πολυπλοκότητες της ιστορίας της Κύπρου και τις πολλαπλότητες της σύγχρονης πραγματικότητας των κατοίκων της. Έτσι, ένας από τους στόχους της Θεματικής Ενότητας ήταν, από την αρχή, η προβολή ταινιών για την Κύπρο, μέσω των οποίων θα ανοιχτούν συζητήσεις πάνω σε κάποιες από τις, συχνά άγνωστες στο κοινό της Ελλάδας, πλευρές της κοντινής και συνάμα μακρινής Κύπρου.

Παρακολουθώντας αυτή τη σχέση μέσα από μια ανθρωπολογική οπτική θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Κύπρος αποτελεί για την Ελλάδα έναν κοντινό Άλλο. Η έννοια του κοντινού Άλλου, που θα λέγαμε πως εκφράζει τις σημερινές κοινωνικές, πολιτισμικές, ή ακόμα, και πολιτικές σχέσεις μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας, γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στην περίπτωση της γλώσσας. Καθώς είναι μόνο επιφανειακά γνωστή στην Ελλάδα, η Κυπριακή γλωσσική ποικιλία αποδεικνύεται ικανή να σημειώσει με μεγάλη σαφήνεια κάποια από τα όρια της οικειότητας και της ετερότητας ανάμεσα στους δύο πολιτισμικούς χώρους, σε βαθμό που πολλές φορές γίνεται στοιχείο που αναδεικνύει την εθνογραφική διάσταση των ταινιών της Ενότητας.

Η οπτική απόδοση της Κύπρου, τόσο στο φωτογραφικό, όσο και στο κινηματογραφικό φιλμ, ξεκίνησε μεν με την αποτύπωση του αποικιοκρατικού φαντασιακού γύρω από το χώρο και τους κατοίκους του, αλλά συνεχίστηκε διαγράφοντας ποικίλες τροχιές, όχι πάντα ανάλογες των ιστορικών αλλαγών: για παράδειγμα μέχρι την προηγούμενη δεκαετία οι εμπειρίες της κυπριακής νεωτερικότητας και μετανεωτερικότητας ήταν σχεδόν αποκλεισμένες από τις οπτικές αναπαραστάσεις της Κύπρου. Το αφιέρωμα οικειοποιείται και ‘νοθεύει’ τον τίτλο της πρώτης εκτεταμένης φωτογραφικής απόδοσης της Κύπρου, που έγινε από τον John Thompson και εκδόθηκε με τον τίτλο Διαμέσου της Κύπρου με την Κάμερα το Φθινόπωρο του 18781, στοχεύοντας στην ανάδειξη του καθοριστικού ρόλου που είχε το αποικιοκρατικό βλέμμα στη διαδικασία της δημιουργίας της κυρίαρχης κινηματογραφικής κατασκευής της Κύπρου. Ωστόσο, επιχειρούμε τη διερεύνηση ποικίλων κινηματογραφικών αφηγημάτων που συγκροτήθηκαν και αρθρώθηκαν από το τέλος της αποικιοκρατίας, το 1960, μέχρι και σήμερα, και έτσι η ενότητα δεν περιλαμβάνει μόνο εθνογραφικές ταινίες, αλλά και ντοκιμαντέρ, ταινίες μυθοπλασίας και video art.

Κατά τις τελευταίες πέντε σχεδόν δεκαετίες, κεντρική θέση σε αυτά τα κινηματογραφικά αφηγήματα καταλαμβάνει, βεβαίως, το Κυπριακό Πρόβλημα. Ωστόσο, όπως θα καταλάβει το κοινό της Θεματικής Ενότητας, επιλέγουμε να μη συμπεριλάβουμε ταινίες που έχουν ως κυρίαρχο ή αποκλειστικό θέμα τους το Πρόβλημα, καθώς τέτοιες ταινίες χαρακτηρίζονται από αυτό που οι Κωνσταντινίδης και Παπαδάκης αποκαλούν ‘υπερβολή του πολιτικού’2: μια υπερβολή που συχνά κυριαρχεί στις προσεγγίσεις της Κύπρου, και που περισσότερο περιορίζει παρά υποβοηθά την κατανόηση της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας. Παρά το γεγονός ότι οι ταινίες αυτές αποτελούν ίσως το μεγαλύτερο κομμάτι της κινηματογραφικής παραγωγής για την Κύπρο, συνειδητά επιχειρούμε να αναδείξουμε τις ταινίες εκείνες που είτε προσεγγίζουν το Πρόβλημα από διαφορετικές αφετηρίες, κοιτάζοντάς το ‘λοξά’, είτε το περιλαμβάνουν με ‘ανορθόδοξους’ τρόπους, κινούμενες θεματολογικά σε άλλες κατευθύνσεις. Με τον τρόπο αυτό πιστεύουμε πως ανταποκρινόμαστε σε μια τάση που εκδηλώνεται ολοένα και εντονότερα στην κοινωνία της Κύπρου. Πρόκειται για μια τάση η οποία καταγράφεται όχι μόνο στον κινηματογράφο και στη φωτογραφία που αφορούν την Κύπρο, αλλά και στις εικαστικές τέχνες, στο θεατρικό κείμενο, στη λογοτεχνία και στη μουσική, μια τάση που ξεκάθαρα κινείται πέρα από το Κυπριακό.

Ένα συναφές ζήτημα, που μας απασχόλησε ιδιαίτερα στη διαδικασία συγκρότησης αυτής της Θεματικής, είναι η παρουσία της Τουρκοκυπριακής κοινότητας τόσο πίσω, όσο και μπροστά από την κινηματογραφική κάμερα. Αν και το συγκεκριμένο ζήτημα τα τελευταία χρόνια αναδεικνύεται όλο και περισσότερο στο εσωτερικό της χώρας, οι κυρίαρχες αφηγήσεις για την Κύπρο, και ιδιαίτερα αυτές που φτάνουν στην Ελλάδα, εξακολουθούν να παρουσιάζουν κυρίως τις προσλήψεις των Ελληνοκυπρίων για την κοινωνία βόρεια της διαχωριστικής γραμμής. Παρ΄ όλο που επιθυμία και προσπάθειά μας ήταν να περιληφθούν περισσότερες ταινίες από και για το βόρειο τμήμα της χώρας, ο σχετικά περιορισμένος όγκος κινηματογραφικής παραγωγής, καθώς και τεχνικές δυσκολίες, περιόρισαν την επιλογή μας. Θα θέλαμε, ωστόσο, να σημειώσουμε ότι διαφαίνεται ήδη ένα νέο ρεύμα κινηματογραφικής παραγωγής που αφορά την Τουρκοκυπριακή κοινότητα και το βόρειο τμήμα της Κύπρου, το οποίο αναμένουμε ότι θα καλύψει ένα μεγάλο κενό. Δείγματα αυτού του ρεύματος περιλαμβάνονται ήδη στην παρούσα Θεματική Ενότητα.

Παράλληλα, αντίστοιχα σημαντικό ζήτημα αποτελεί και η πολιτισμική πολλαπλότητα της Κύπρου, που είναι ένα ιστορικό χαρακτηριστικό του νησιού, αλλά και η σύνδεση αυτής της πολλαπλότητας με το θέμα των σημερινών μεταναστευτικών κοινοτήτων από ευρωπαϊκές ή άλλες χώρες. Η αυξανόμενη ενασχόληση με τις μεταναστευτικές κοινότητες της Κύπρου αποτυπώνεται καθαρά σε διάφορες ταινίες, ιδιαίτερα από τη νότια πλευρά της χώρας, αποτελώντας μια ακόμα τάση της κινηματογραφικής παραγωγής που περιλαμβάνεται στη Θεματική Ενότητα.

Τέλος, λαμβάνοντας υπ’ όψιν το γεγονός ότι επιμελούμαστε την ειδική θεματική ενότητα του φεστιβάλ εθνογραφικού κινηματογράφου της Αθήνας, στην επιλογή των ταινιών δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στις ταινίες εκείνες που προσεγγίζουν τα παραπάνω ζητήματα μέσα από όψεις της καθημερινότητας των κατοίκων της Κύπρου, μέσα δηλαδή από μια εθνογραφική ματιά, ακόμα και αν αυτές δεν είναι φτιαγμένες από ανθρωπολόγους.

Παυσανίας Καραθανάσης, Κοινωνικός Ανθρωπολόγος
Δέσπω Πασιά, Μουσειολόγος – Μουσειοπαιδαγωγός

 

John Thompson 1985 [1879]. Through Cyprus with the Camera in the Autumn of 1878. (Λονδίνο: Trigraph)
Kώστας Κωνσταντινίδης & Γιάννης Παπαδάκης (επιμ.) 2014. Cypriot Cinemas: Memory, Conflict and Identity in the Margins of Europe. Νέα Υόρκη & Λονδίνο: Bloomsbury.

Από τους καταναγκαστικούς γάμους στην Αίγυπτο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας («Η Αρραβωνιαστικιά του Νείλου») στον αγώνα της πρώτης υποψήφιας δημάρχου μιας μικρής γηγενούς κοινότητας στο Μεξικό («Η Επανάσταση της Ευφροσίνα») κι από εκεί στην ιστορία μιας 85χρονης στρατευμένης φεμινίστριας («Επαναστάτης Εμμηνόπαυση»), οι ταινίες του προγράμματος «Εθνογραφικές προσεγγίσεις των κοινωνικών ρόλων του φύλου» δίνουν τον λόγο στις γυναίκες και τον αγώνα τους για αυτοπροσδιορισμό της έμφυλης ταυτότητάς τους. Όλες οι προβολές του αφιερώματος είναι δωρεάν.

To θεματικό αφιέρωμα «Εθνογραφικές Προσεγγίσεις των Κοινωνικών Ρόλων του Φύλου» υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Μεταρρύθμιση Δημοσίου Τομέα» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους.

%ce%b5%cf%83%cf%80%ce%b1

Για το αφιέρωμα προσκαλέσαμε επίσης να συμμετέχει το Εργαστήριο Σπουδών Φύλου (Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Παντειο Πανεπιστήμιο). Οι φοιτήτριες του τμήματος Αλίκη Θεοδωσίου, Μελίνα Κλαφαντή, Χριστίνα Μαργιώτη και Αθηνά Παπαναγιώτου επιμελήθηκαν τα κείμενα, τις παρουσιάσεις και την ευρύτερη πλαισίωση της θεματικής ενότητας με συντονίστρια την Carolin Philipp.

panteion

Τι είναι εκείνο που εγκαλεί όλες αυτές τις διαφορετικές εθνογραφικές ιστορίες σε μια κοινή κινηματογραφική θεματική; Μια θεματική φύλου υποδεικνύει τουλάχιστον μια κοινή αφετηρία ή καλύτερα ένα σημείο συνάντησης των ιστοριών. Ωστόσο, το σημείο αυτό δεν είναι καθόλου ομιλητικό, σαφές και διάφανο ως προς τις ποιότητες του. Για κάποιες θα συνιστούσε μια γυναικεία ταυτότητα, η οποία συγκροτεί και πλαισιώνει τη γυναικεία εμπειρία, είναι σε θέση να εκφράσει κοινωνικές, πολιτικές και χειραφετητικές αιχμές. Την ίδια στιγμή και στην ίδια κίνηση εξομαλύνει τις ιδιαιτερότητες της εμπειρίας και κατασκευάζει εγγύτητες και συγγένειες, παραβλέποντας τη διαφορά. Δεν είμαστε ίδιες και δεν χωράμε στην ίδια γυναικεία θετικότητα θα πουν άλλες. Η εμπειρία μας διαφέρει σημαντικά• μας επιστρέφει αυτή η διαφορά σε μια συνάντηση στη βάση του βιολογικού μας φύλου;

Η κινηματογραφική γραφή και το φιλμικό βλέμμα εμπλέκονται στον προβληματισμό. Τι σημαίνει γυναικείες ιστορίες να διαδέχονται η μία την άλλη στην αφήγηση; Ποια είναι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της σκυτάλης που αλλάζει χέρια στο πλαίσιο του ίδιου φιλμικού κειμένου ή της ειδικής θεματικής ενός εθνογραφικού φεστιβάλ;

Υπάρχει ένα συγκεκριμένο κινηματογραφικό βλέμμα το οποίο επιτρέπει σε αυτές τις ιστορίες να συνυπάρχουν και ποια είναι η σχέση αυτού του βλέμματος με το έμφυλο ζήτημα; Είναι το γυναικείο ένα ενιαίο κινηματογραφικό και εθνογραφικό έδαφος, επί του οποίου μπορεί να αιτιολογηθεί η οργάνωση μίας συνεκτικής θεματικής ενότητας;

Είναι οι διαφορές μεταξύ γυναικών έμφυλες διαφορές, που προκύπτουν από διασταυρώσεις φυλής, τάξης, σωματικής αρτιμέλειας, εθνότητας, σεξουαλικότητας, αλλά και από τις σχέσεις εξουσίας μεταξύ γυναικών, σε σημείο που να μιλάμε για εκδοχές του γυναικείου που συνθέτουν κι αυτές το φάσμα του φύλου, πέρα από το δίπολο άντρας/γυναίκα;

Η Hélène Cixous, Γαλλό-Αλγερινή φεμινίστρια φιλόσοφος, υποστηρίζει πως το γυναικείο δεν μπορεί να οριστεί, πράγμα που δε σημαίνει πως δεν υπάρχει. Μπορεί άραγε ένα επισφαλές σημαίνον να αποτελέσει αφετηρία, κοινό σημείο; Από πού το γυναικείο λέει τις ιστορίες του; Από τη γλώσσα ή από το σώμα;

Ιστορίες που χάρη στην κινηματογραφική κάμερα και την/τον ανθρωπολόγο κινηματογραφιστή ταξιδεύουν, από μακρινές ηπείρους, στον κινηματογράφο Άστορ της Αθήνας, προ(σ)καλούν τους θεατές να δουν μία στιγμή από μία γυναικεία ζωή μακρινή, αλλά ποτέ ριζικά διαφορετική.

Χρειάζεται οι ταινίες να αξιώνουν αντικειμενικότητα μέσω της διαγραφής του βλέμματος, της απάρνησης της διαμεσολάβησης; Γίνεται μία ταινία φεμινιστική να οργανώνεται από τoΒλέμμα του Θεού, που ισχυρίζεται ότι απλώς καταγράφει μία ιστορία που κατασκευάζει;

Οργανώνοντας μία σειρά ταινιών γύρω από τη θεματική του φύλου, φέρνουμε στο βλέμμα την κοινή έμφυλη διάσταση αυτών των ταινιών – ιστορίες για καταπιέσεις που είναι έμφυλες, για αγώνες που είναι γυναικείοι, έρχονται μαζί, όχι για να απαλείψουν όλες τις άλλες διαστάσεις που τις συνθέτουν, αλλά να δημιουργήσουν ένα συνδετικό νήμα.

Αποδομώντας το “κόλπο του Θεού”, βλέποντας, κινηματογραφώντας, η/ο εμπλεκόμενος/η στην ανθρωπολογική κινηματογραφική διαδικασία διεκδικεί τη δυνατότητα “να συνδεθεί με κάποιον/α άλλο/η, χωρίς να ισχυρίζεται ότι είναι ο/η άλλη/ος”. Διαρκής μας απόπειρα, να δημιουργήσουμε “δίκτυα συνδέσεων, που στην πολιτική ονομάζονται αλληλεγγύη και στην επιστημολογία κοινές συζητήσεις”.

Μέσα από τη σύνθεση αυτών των ιστοριών για, από και με γυναίκες, επιχειρείται, στις λίγες μέρες που βρίσκονται μαζί μέσα στοEthnofest και τον κινηματογράφο του Άστορ, ένα πρόσκαιρο αρχείο, περιγράφεται ένας φευγαλέος τόπος πολιτικής ενσυναίσθησης.

Αλίκη Θεοδωσίου, Μελίνα Κλαφαντή, Χριστίνα Μαργιώτη και Αθηνά Παπαναγιώτου

Σχολική προβολή

Πιλοτική εκπαιδευτική δράση με προβολές επιλεγμένων εθνογραφικών ντοκιμαντέρ σε μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Σχολική προβολή

Πιλοτική εκπαιδευτική δράση με προβολές επιλεγμένων εθνογραφικών ντοκιμαντέρ σε μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Σχολική προβολή

Πιλοτική εκπαιδευτική δράση με προβολές επιλεγμένων εθνογραφικών ντοκιμαντέρ σε μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Σχολική προβολή

Πιλοτική εκπαιδευτική δράση με προβολές επιλεγμένων εθνογραφικών ντοκιμαντέρ σε μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

«Στην Άμπωτη» - ειδική προβολή για τους συμμετέχοντες στο masterclass

Masterclass με την Anna Grimshaw

Ειδική εκδήλωση για τον Peter Loizos

Εκδήλωση για τον Peter Loizos στο Σπίτι της Κύπρου (Ξενοφώντος 2Α, Αθήνα) σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Ημερίδα αφιερώματος «Στην Κύπρο με την Κινηματογραφική Κάμερα»

«Ρυθμοί» - ειδική προβολή για τους συμμετέχοντες στο masterclass με την Alexandra Tilman

Masterclass με την Alexandra Tilman

sponsors

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Μια διοργάνωση της Ανθρωπολογικής Εταιρείας Αθηνών – EthnoFest

Διευθυντής
Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης

Εκτελεστικός διευθυντής
Νίκος Σφακιανάκης

Επικεφαλής προγράμματος
Χρήστος Βαρβαντάκης

Επιμελητές ενότητας «Στην Κύπρο με την Κινηματογραφική Κάμερα»
Παυσανίας Καραθανάσης, Δέσπω Πασιά

Γνωμοδοτική επιτροπή προγράμματος
Κωστής Καλαντζής, Τάνια Μάμαλη, Λουκάς Κουμπούρης, Κωνσταντίνα Κωνσταντοπούλου

Υπεύθυνη συντονισμού
Χριστίνα Λιάπη

Υπεύθυνη Τύπου & επικοινωνίας
Νατάσα Πανδή

Συντονισμός κίνησης ταινιών
Κωνσταντίνος Διαμαντής

Βοηθός συντονισμού κίνησης ταινιών
Χριστίνα Σταμπολίδου

Yπεύθυνος Οικονομικών
Ματθαίος Καραγιώτης

Βοηθoί παραγωγής
Κωνσταντίνα Κωνσταντοπούλου, Νικόλας Παπαδημητρίου, Λουκάς Κουμπούρης, Έλενα Γεωργιάδη, Χάρης Καλαμούτσος, Δάφνη Κόκκορη

Δημιουργικό αφίσας
Τάκης Αγγελόπουλος

Σχεδιασμός προωθητικού υλικού
Νικολέττα Κανέλλου

Υποτιτλισμός
Γιάννης Παπαδάκης – PROJECT TITLING