Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, ένα φράγμα κατασκευάζεται στα νερά του Μόρνου, προκειμένου να υδροδοτηθεί η πρωτεύουσα. Ένα ολόκληρο χωριό στις όχθες του ποταμού, το Βελούχοβο, υποχρεώνεται να εγκαταλειφθεί – μια υποχρεωτική καταστροφή που μοιάζει με θυσία στο όνομα της προόδου. Υπάρχει όμως και μια άλλη θυσία: αυτής μιας αρχαίας πόλης που κάποτε άκμασε στις ίδιες όχθες και τώρα, ενώ μόλις έχει αρχίσει να αποκαλύπτεται από τους ανασκαφείς, θα κατακλυστεί για πάντα. Η ταινία του Κώστα Βρεττάκου, οξυδερκής και ελεγειακή, εξακτινώνεται ταυτόχρονα σε πολλαπλές κατευθύνσεις: μελαγχολική καταγραφή της αποσύνθεσης μιας παραδοσιακής κοινότητας στα ορεινά της Φωκίδας και στοχαστικό αρχαιολογικό ντοκιμαντέρ, το Στρώμα της καταστροφής παρακολουθείται εξίσου σαν ένα συναρπαστικό θρίλερ, ένας αρχετυπικός αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη, καθώς οι ανασκαφείς πασχίζουν να σώσουν τα ίχνη της αρχαίας πόλης από τη στάθμη του νερού που μέρα τη μέρα ανεβαίνει καταπίνοντας τα πάντα. Κι αν η ταινία αντιλαμβάνεται την Ιστορία ως ένα παλίμψηστο καταστροφών, αν σχολιάζει την αδιάφορη και α-ηθική φύση που διαβρώνει τα πάντα παραδίδοντάς τα στη λήθη, η ματιά της δεν είναι απαισιόδοξη: από τη διερώτηση του θεατή γύρω από το τι αξίζει να σωθεί και τι όχι θα γεννηθεί η μνήμη του μέλλοντος.
Κώστας Βρεττάκος
Ο Κώστας Βρεττάκος (1938–2018), γιος του Νικηφόρου Βρεττάκου, γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε κινηματογράφο στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Παράλληλα με το σινεμά, έβγαζε τα προς το ζην ως επιμελητής εκδόσεων, παραγωγός διαφημιστικών ταινιών και, περιστασιακά, δημοσιογράφος. Τον καιρό της Δικτατορίας εργάστηκε ως μεταφραστής λαϊκών μυθιστορημάτων και ως φωτογράφος εγκυκλοπαιδειών. Τις πρώιμες λογοτεχνικές συνεργασίες με την Επιθεώρηση Τέχνης ακολούθησαν δύο ποιητικές συλλογές το 1971 και 1977 με τον τίτλο Ανάριθμα. Παράλληλα με τη φωτογραφική του δραστηριότητα, άρχισε να γράφει σενάρια και να σκηνοθετεί τις δικές του ταινίες, από τις οποίες ξεχώρισαν το ντοκιμαντέρ Το στρώμα της καταστροφής (1980) και η μοναδική μεγάλου μήκους της καριέρας του, Τα παιδιά της Χελιδόνας (1987). Παράλληλα, ίδρυσε τον εκδοτικό οίκο Τρία Φύλλα. Το 1989 άρχισε να ασχολείται με την πολιτική διαχείριση της ελληνικής κινηματογραφίας, αρχικά ως Ειδικός Σύμβουλος Κινηματογραφίας του Υπουργείου Πολιτισμού (1989), στη συνέχεια ως πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου (1991–1998) και τέλος ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στο Eurimages, στο Συμβούλιο της Ευρώπης (1991–2006). Το 2009 εξέδωσε το μυθιστόρημα Περαστικός από το Ρέικιαβικ (εκδόσεις Ποταμός) και το 2016 το πεζογράφημα Ασκήσεις περιέργειας (εκδόσεις Ποταμός), που τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών. Το 2018 εξέδωσε ποιητική συλλογή με νεανικά του ποιήματα με τίτλο Προστιθέμενη αξία (εκδόσεις Πόλις). Πέθανε στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 2018, σε ηλικία 80 ετών.