Με ιδιαίτερη επιτυχία ολοκληρώθηκε το 16ο Ethnofest – Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας, με θερμή ανταπόκριση και περισσότερους από 2000 θεατές να συναντιούνται στο Άστορ έως την 1η και διαδικτυακά έως τις 7 Δεκεμβρίου.
Η φετινή διοργάνωση σηματοδότησε την πρώτη χρονιά που το τμήμα «Initiations: Σπουδαστικές ταινίες στην Ελλάδα» απέκτησε διαγωνιστικό χαρακτήρα. Η Κριτική Επιτροπή, αποτελούμενη από τον Πάνο Γκένα, το Μελ Καλφαντή και τη Φίλη Ολσέφσκι, απένειμε Ειδική Μνεία στην ταινία «Το καφενείο θα παραμείνη κλειστό», των Μάγδα Αλεξανδρή και Άννα Χρυσανθακοπούλου ενώ το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας κέρδισε η «Ταράτσα», της Δήμητρας Χρυσούλα. Οι δημιουργοί παρέλαβαν τα βραβεία τους σε κλίμα συγκίνησης, αλληλοϋποστήριξης και υπερηφάνειας. Σε μια απόπειρα έμπρακτης στήριξης των νέων κινηματογραφικών φωνών, το Βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 500€. Κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ, οι διεθνείς και ελληνικές σπουδαστικές ταινίες γέμισαν την αίθουσα του Άστορ, δημιουργώντας μια σπουδαία κοινότητα διαλόγου, ανταλλαγής και συνομιλίας των σπουδαστικών ταινιών, έξω από τα στενά όρια της ακαδημαϊκής αίθουσας.
Ένα από τα κεντρικά σημεία συνάντησης και ταυτότητας του φετινού Ethnofest ήταν το αφιέρωμα «Γεωγραφία του Βλέμματος: Η εκτός Σχεδίου Ελλάδα (1950 – 2000)» που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Το αφιέρωμα άνοιξε ένα παράθυρο σε έργα σπάνια, δυσεύρετα και βαθιά συνδεδεμένα με την ελληνική ύπαιθρο και ένα αίσθημα ελληνικότητας «εκτός σχεδίου». Ξεκινώντας από το 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το αφιέρωμα βρήκε τον ιδανικό του τόπο, για να συστηθεί στο κοινό της Αθήνας, στο 16ο Ethnofest. Η επιμελητική ομάδα του αφιερώματος, Ελένη Ανδρουτσοπούλου, Μανώλης Κρανάκης και Γιάννης Παλαβός, καλωσόρισε το κοινό στις προβολές, μιλώντας για τη διαδικασία δημιουργίας του αφιερώματος με αφετηρία την «Καστοριά» και τη «μακεδονική τριλογία» του Τάκη Κανελλόπουλου, τις προκλήσεις αλλά και τη σπουδαιότητα των δημιουργών και των έργων τους. Στο πλαίσιο του αφιερώματος, είχαμε τη χαρά και τιμή να φιλοξενήσουμε στις προβολές τους δημιουργούς: Δημήτρη και Κώστα Κουτσιαμπασάκο, Μάνο Ευστρατιάδη και Χρήστο Βούπουρα.
Το αφιέρωμα έκλεισε το Φεστιβάλ, τη Δευτέρα 1η Δεκεμβρίου με μια δωρεάν και καθολικά προσβάσιμη προβολή στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας.
Σπουδαία επίσης ήταν η προβολή του ντοκιμαντέρ “Unmaking Of” για την τέχνη εν μέσω γενοκτονίας, συνοδευόμενη από παρέμβαση του δικτύου Filmmakers for Palestine. Ανάμεσα στους/στις καλεσμένους/ες δημιουργούς ήταν και ο Philip Cartelli που παρουσίασε για πρώτη φορά το ντοκιμαντέρ “Ashes of Time” ως work in progress, μέρος του τμήματος Αφήγησεις Πεδίου / Narrating the Fieldwork (εκεί όπου οπτικοακουστικά σε εξέλιξη έργα βρίσκουν πλαισίωση, ανάπτυξη ή/και ανατροφοδότηση από επαγγελματίες) αλλά και οι σκηνοθέτριες Isabelle Ingold & Vivianne Perelmuter που επέστρεψαν για τρίτη φορά στο Ethnofest με το νέο τους ντοκιμαντέρ “New Beginnings”.
Το φεστιβάλ με τη μορφή που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, ολοκληρώνει την πορεία του.
Ήταν μια διοργάνωση ζωντανή, ουσιαστική και, όπως φάνηκε από τη συμμετοχή των δημιουργών και του κοινού, βαθιά συνδεδεμένη με τον πυρήνα αυτού που καθιστά το Ethnofest όλα αυτά τα χρόνια: ένα χώρο συνάντησης για ντοκιμαντέρ που αναζητούν χρόνο, προσοχή και διάλογο.
Μετά από 16 χρόνια δημιουργικής φεστιβαλικής παρέμβασης, με τη φετινή διοργάνωση ολοκληρώνεται ένας σημαντικός κύκλος. Tο βράδυ της πρεμιέρας μοιραστήκαμε μια απόφαση που ωρίμαζε εδώ και καιρό: το φεστιβάλ με τη μορφή που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, ολοκληρώνει την πορεία του.
Η απόφαση αυτή δεν προκύπτει ως αίσθηση παραίτησης. Αντίθετα, πηγάζει από τη βαθιά επίγνωση του τι έχουμε καταφέρει και από την ανάγκη να προστατεύσουμε και να εξελίξουμε τον λόγο ύπαρξής μας. Το φεστιβάλ, σε συνδυασμό με το διεθνές θερινό σχολείο αλλά και άλλες εκπαιδευτικές και αναπτυξιακές μας δράσεις, αποτελεί μια πρωτοπόρα και μοναδική πρόταση στον ελληνικό και διεθνή χώρο του ντοκιμαντέρ, μια πρόταση που δεν θέλουμε να τη δούμε να εγκλωβίζεται σε μια επαναληπτική συνθήκη.
Παρατηρώντας τις αλλαγές τόσο στο τοπίο των χρηματοδοτήσεων όσο και στο ευρύτερο πολιτιστικό περιβάλλον της Αθήνας, αναγνωρίζουμε έναν αυξανόμενο κορεσμό πολιτιστικών και κινηματογραφικών διοργανώσεων που βασίζονται στις ίδιες χρηματοδοτικές πηγές και απευθύνονται σε παρόμοιο κοινό: ειδικά το τελευταίο τρίμηνο του έτους, η Αθήνα φαίνεται να γεμίζει ασφυκτικά με φεστιβαλ. Δεν πρόκειται για κριτική ή σύγκριση, αντιθέτως, αποτελεί μια ειλικρινή αποτίμηση της δύσκολης πραγματικότητας μέσα στην οποία καλούμαστε να λειτουργήσουμε, συνυπολογίζοντας και τα άλλα μέρη αυτής της εξίσωσης (χρηματοδοτικούς φορείς, ενημερωτικά μέσα, κινηματογραφική διανομή κλπ.). Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, θεωρούμε απαραίτητο να πάρουμε λίγο χρόνο και απόσταση ώστε να αναζητήσουμε νέους, ίσως πιο φρέσκους και σίγουρα πιο ήπιους τρόπους πολιτιστικής παρέμβασης για να αναδείξουμε το ήδη ιδιαίτερο περιεχόμενο και τους στόχους μας.
Ο αρχικός μας σκοπός, να δημιουργούμε χώρους και χρόνους προβολής για ντοκιμαντέρ, για νέες, τολμηρές και πρωτοπόρες φωνές, να συνδέσουμε τον ακαδημαϊκό χώρο με τον κινηματογραφικό παραμένει αδιαπραγμάτευτος. Το ίδιο και η επιθυμία μας να είμαστε κάτι περισσότερο από ένα φεστιβάλ, κατι που ήδη έχουμε καταφέρει. Το Ethnofest παραμένει μια πλατφόρμα διαλόγου, εκπαίδευσης, ανταλλαγής και ουσιαστικής σύνδεσης με τις κοινότητες και τις ιστορίες που αξίζει να ακουστούν.
Από το νέο έτος, σχεδιάζουμε νέες μορφές παρουσίας και παρέμβασης στην πόλη της Αθήνας. Μορφές που θα μας επιτρέψουν να συνδεθούμε ακόμη πιο ουσιαστικά με τους κατοίκους της πόλης, τους δημιουργούς και τους ενεργούς πολίτες· να εμπλακούμε δυναμικά και δημιουργικά στη διαμόρφωση του σύγχρονου πολιτιστικού τοπίου.
Σύντομα θα ανακοινώσουμε την πρώτη μας δραστηριότητα, εκτός του θερινού σχολείου, που δεν θα είναι άλλη από τη στήριξη και προβολή σπουδαστικών ταινιών που παράγονται σε διάφορα τμήματα κινηματογράφου και κοινωνικών επιστημών από όλο τον κόσμο, πάντα με κατεύθυνση στις εθνογραφικές προσεγγίσεις και το κοινωνικά προσανατολισμένο ντοκιμαντέρ.
Το Ethnofest δεν αποχαιρετά, μετασχηματίζεται.
Συνεχίζουμε, με την ίδια πίστη στη δύναμη του ντοκιμαντέρ, στην ανάγκη για συλλογικούς χώρους θέασης και σκέψης, και με τη βεβαιότητα ότι οι ιστορίες που έχουν σημασία βρίσκουν πάντα τον τρόπο να ειπωθούν.
Μείνετε συντονισμένοι/ες για όσα έρχονται.
Tο 16ο Ethnofest – Διεθνές Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ.) και της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού.
Το αφιέρωμα «Γεωγραφία του Βλέμματος: Η εκτός σχεδίου Ελλάδα(1950–2000)», το οποίο πρωτοπαρουσιάστηκε στο 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, και τώρα ταξιδεύει στο Ethnofest σε συνεργασία με το Φεστιβάλ, συγκεντρώνει 19 σπάνια και δυσεύρετα ντοκιμαντέρ που χαρτογραφούν την κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική ζωή της ελληνικής υπαίθρου στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Με αφετηρία την επανανακάλυψη της Καστοριάς (1969) του Τάκη Κανελλόπουλου, το αφιέρωμα προτείνει μια ποιητική και διεισδυτική ματιά σε ζητήματα μνήμης, τραύματος, παράδοσης και συνύπαρξης. Συνθέτει μια «ζώσα γεωγραφία» της Ελλάδας, υφαίνοντας προσωπικές εμπειρίες και συλλογικές αφηγήσεις μέσα από το εθνογραφικό βλέμμα σημαντικών δημιουργών. Μέσα από αυτή τη συνεργασία, το Ethnofest επανασυστήνει τα ιστορικά αυτά έργα στο κοινό, αναδεικνύοντας τη διαχρονική τους σημασία στο πεδίο του ντοκιμαντέρ, της οπτικής ανθρωπολογίας και της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Special Screenings / Focus on Archive
Η επιμελημενη ενότητα Focus on Archive αναδύθηκε απο το φετινό πρόγραμμα του φεστιβάλ και έχει στόχο να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα στην ανάδειξη και εξερεύνηση της επίκαιρης τάσης της δημιουργικής χρήσης του αρχείου στο ντοκιμαντέρ. Διαπιστώνοντας την τάση πειραματισμών με αρχειακά υλικά και με την έννοια του αρχείου σε αρκετές πρόσφατες εθνογραφικές ταινίες, θεωρούμε ότι η συνθήκη του lockdown κάνει επιτακτική την ψηφιακή ανάδειξη και την δημιουργική ενασχόληση με το αρχείο. Διαπιστώνουμε επίσης στο πλαίσιο αυτό και μια πολύ ενδιαφέρουσα τάση για συνέργειες, διεπιστημονικότητα, και διάλογο μεταξύ καλλιτεχνων και ανθρωπολόγων μέσα από την σύζευξη της πειραματικής εθνογραφίας και του καλλιτεχνικού πειραματισμού.
Σε αυτή την ενότητα ειδικών προβολών συμπεριλαμβάνουμε τέσσερις ταινίες που χαρακτηρίζονται από, αρκετά διαφορετικές μεταξύ τους, δημιουργικές χρήσεις του αρχείου στην κινηματογραφική αφήγηση. Πιστεύουμε ότι οι ταινίες αυτές, και οι προτάσεις που φέρνουν για τις χρήσεις και τις εννοιολογήσεις του αρχείου, θα αποτελέσουν έμπνευση και έναυσμα για ένα διάλογο, ο οποίος είναι απόλυτα επίκαιρος στην παρούσα συγκυρία, και του οποίου οι επιστημολογικές και καλλιτεχνικές συνέπειες θα μας απασχολήσουν αρκετά στο μέλλον.
Στο πνεύμα αυτό έχουμε επιμεληθεί την ενότητα Focus on Archive, η οποία παρουσιάζεται ως προοίμιο για ένα μεγαλύτερο θεματικό αφιέρωμα σε μελλοντική έκδοση του φεστιβάλ.
Συγκεκριμένα στην ταινία The Fantastic (Maija Blåfield), που επικεντρώνεται σε μαρτυρίες εξόριστων βορειοκορεατων μέσα από μία εναλλαγή documentary footage και visual effects, θα αναρωτηθούμε για την σχέση του φανταστικού με το πραγματικό. H πειραματική ποιητική αφήγηση της ταινίας μας εισάγει σε μία συζήτηση γύρω από το τί είναι το αρχείο ή τι θα μπορούσε να είναι. Στην ταινία Judy versus Capitalism (Mike Hoolboom), αναδιπλώνεται η ζωή της εξέχουσας ριζοσπαστικής Καναδής φεμινίστριας, συγγραφέως και κοινωνικής ακτιβίστριας Judy Rebick. Η λυρική αφήγηση επιτελείται μέσα από μία δημιουργική αξιοποίηση και επανανοηματοδότηση αρχειακού αυτοβιογραφικού υλικού παράλληλα με την αφηγηματική φωνή της πρωταγωνίστριας σε πρώτο πρόσωπο. Στο Cernobila/Black and White (Eluned Zoe Aiano και Anna Benner), μία σκηνοθέτιδα και μία καλλιτέχνης συνθέτουν μέσω της τεχνικής του animation και mixed genres μία κρυφή ιστορία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου γύρω από την μυθική φιγούρα μίας νοσοκόμας. Χρησιμοποιώντας αποσπάσματα από την ιστορία του κινηματογράφου αποδομούν (θετουν ως προβληματικές) τις συμβατικές αφηγήσεις/αναπαραστάσεις που χρησιμοποιούνται για την απεικόνιση των ρόλων των γυναικών. Τέλος, στο Specialized Techniques (Onyeka Igwe), η σκηνοθέτιδα απο-αποικιοποιεί (decolonize) ένα κινηματογραφικό αρχείο που εστιάζεται στην στατική περιγραφή ενός αφρικανικό χορού και το μετατρέπει μέσα από την δημιουργική συμβολή του μοντάζ σε ένα ζωντανό θέαμα.
Κωνσταντίνα Μπούσμπουρα
Χρήστος Βαρβαντάκης
Masterclass & Screenings | Ethnofest x Venice Architecture Biennale
Παρουσίαση του έργου Στες Πέτρες (To the Stones / Taşlara) της Σεβίνας Φλωρίδου και των Fisherwomxn
Το Στες Πέτρες, που παρουσιάστηκε στην 19η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, φέρνει σε διάλογο καλλιτέχνες και παραδοσιακούς τεχνίτες σε μια εξερεύνηση της κυπριακής γης ως γλώσσας και μνήμης. Μέσα από χειροποίητες κατασκευές, αφηγηματικές εικονογραφήσεις και τρία ντοκιμαντέρ μικρού μήκους, το έργο αμφισβητεί τις γραμμικές μορφές καταγραφής, προτείνοντας εναλλακτικούς τρόπους κατανόησης του χώρου, του χρόνου και της ύλης της καθημερινότητας.
Προβολή | How to Hold a Mountain from Falling into the Sea with Your Hands | Fisherwomxn × Ανδρέας Αναστασιάδης
Τρεις ταινίες μικρού μήκους – Manual, How Many Hands Does It Take…, and Water Flows Where It Remembers – δημιουργήθηκαν σε συνεργασία των Fisherwomxn με τον Ανδρέα Αναστασιάδη, ειδικά για το Κυπριακό Περίπτερο της 19ης Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας. Τα έργα εξερευνούν τη μνήμη, τον τόπο και τη σύνδεση ανθρώπου και τοπίου μέσα από μια συλλογική, οικεία δημιουργική διαδικασία.
Επιπλέον γυρίσματα: Καίτη Παπαδήμα.
XOΡΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΜΕΡΑ: Aνοιχτή Διαδικτυακή Συζήτηση
Στο πλαίσιο της συνεργασίας του με το Ethnofest, το Εργαστήριο Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας τουΤμήματος Μουσικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών επιλέγει δύο ταινίες που θα προβληθούν διαδικτυακά και διοργανώνει μια ανοιχτή διαδικτυακή συζήτηση.
Τι “βλέπει” η κάμερα όταν “κοιτάζει” τα σώματα που χορεύουν; Η συζήτηση εστιάζει στη σχέση ανάμεσα στην κινηματογραφική ματιά και την εθνογραφική προσέγγιση των χορευτικών πρακτικών, διερευνώντας πώς η κάμερα μπορεί να καταγράψει, να ερμηνεύσει και να αποδώσει τις εμπειρίες του σώματος, της κοινότητας και της ταυτότητας με επίκεντρο την κίνηση. Με αφορμή τις ταινίες Kefi: The Story of FDF, the Greek Orthodox Folk Dance Festival (2020) και An Element of Hope (2025), οι οποίες προβάλλονται στο διαδικτυακό πρόγραμμα του EthnoFest, οι σκηνοθέτριες/ες Patti Testerman, Ναταλία Κουτσούγερα και Γιώργος Δανόπουλος συνομιλούν με την ομάδα του Εργαστηρίου Εθνομουσικολογίας και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας (ΕΚΠΑ) και μοιράζονται τις εμπειρίες τους από τη μακρόχρονη ενασχόλησή τους με την κινηματογραφική αναπαράσταση διαφορετικών χορευτικών ειδών, πολιτισμικών ομάδων και επιτελεστικών περιστάσεων. Στον διάλογο παρεμβαίνουν μέλη του ερευνητικού προγράμματος #DanceMuse από το Εργαστήριο Γλώσσας, Λαογραφίας και Πολιτισμού (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων).
Για να παρακολουθήσετε τη συζήτηση:
Topic: DANCE AND THE ETHNOGRAPHIC CAMERA Open Online Discussion
Time: Dec 2, 2025 18:00 Athens
Join Zoom Meeting
https://us06web.zoom.us/j/
Meeting ID: 846 0153 1766
Passcode: 026568

Διοργάνωση
Ανθρωπολογική Εταιρεία Αθηνών – Ethnofest
Συν-ιδρυτές
Κωνσταντίνος Αιβαλιώτης & Νίκος Σφακιανάκης
Διευθυντής
Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης
Γενικός Συντονισμός Φεστιβάλ και Υπεύθυνη Υλικών
Λήδα Διαλυνά
Συντονισμός Προγράμματος
Νικολέττα Χάρου
Υπεύθυνη Επικοινωνίας & Social Media Manager
Άλκηστις Αλεξοπούλου
Οργάνωση Παραγωγής
Ηλέκτρα Καρατζά
Ομάδα Πρόγραμματός
Ανδρέας Αναστασιάδης
Γκέλυ Μαδεμλή
Νικολέττα Χάρου
Αφιέρωμα Γεωγραφία του βλέμματος: Η εκτός σχεδίου Ελλάδα (1950 – 2000)
Σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Συντονισμός Αφιερώματος
Νικολέττα Χάρου
Επιμελητική ομάδα του αφιερώματος
Ελένη Ανδρουτσοπούλου, επικεφαλής του ελληνικού προγράμματος του ΦΚΘ
Μανώλης Κρανάκης, κριτικός κινηματογράφου
Γιάννης Παλαβός, συνεργάτης του διεθνούς προγράμματος του ΦΚΘ
Συντονισμός Αφηγήσεις Πεδίου
Ανδρέας Αναστασιάδης
Επιμέλεια & Μετάφραση Κειμένων
Λήδα Διαλυνά
Βασίλης Σίδερης
Εκτέλεση Παραγωγής Παραγωγής & Συντονισμός Εθελοντών
Ελευθερία Λίτου
Βοηθός Επικοινωνίας (Social Media)
Ειρήνη Βαγγέλη
Συντονισμός Υλικών Ιστοσελίδας & Database
Ηλέκτρα Καρατζά
Ίκι Τασιούλη
Traffic & Υπεύθυνος Ψηφιακών Προβολών
Ανδρέας Αναστασιάδης
Σχεδιασμός Αφίσας και Προωθητικού Υλικού
Γιώργος Σκαρμούτσος
Υποτιτλισμός
Γιάννης Παπαδάκης (Project Titling)
Web Development
Απόστολος Τρουλιτάκης
Φωτογραφίες
Χριστίνα Παππά
Coordination Assistant (Erasmus+ Intern)
Ίκι Τασιούλη